از كلام بيفگند لدلالة المعنى عليه ، و التّقدير : بئس مثوى المتكبّرين جهنّم . آنگه وصف متّقيان ( 1 ) و حكايت كلام ايشان كرد ( 2 ) چون پرسيدند ايشان را كه خداى ( 3 ) چه فرستاده است ( 4 ) ، يعنى در كتاب خداى ( 5 ) چه گويى ؟ * ( قالُوا خَيْراً ) * ، گفتند : خير و نيكى ، و نصب او بر فعلى مقدّر است يعنى ، أنزل ربّنا ( 6 ) خيرا . و دقصّهء ( 7 ) اوّل ما بعد قول رفع آورد من قوله : * ( أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ ) * ، أى هى اساطير الأوّلين ، چه مؤمنان مقرّ بودند به نزول ( 8 ) و كافران مقرّ نبودند بل گفتند : منزل نيست از آسمان ، چه اساطير اوّلينان است و اساطير منزل نباشد . سيبويه گفت : در رفع ( 9 ) كه « ذا » به معنى « الَّذى » است و « ما » استفهامى است ، اى ما الَّذى انزل ربّكم ؟ قالوا اساطير ( 10 ) على تقدير : هو اساطير . و در دوم ( 11 ) « ذا » و « ما » ( 12 ) بمنزلت يك ( 13 ) اسم است ، و التقدير : أىّ شىء انزل ربّكم ؟ قالوا : خيرا ، على تقدير : انزل خيرا ، پس در اوّل بدل مرفوع است و در دوم بدل منصوب ( 14 ) ، هر دو قول نكوست ( 15 ) . آنگه حق تعالى حكايت ( 16 ) كرد و در كلامى گرفت مستأنف ( 17 ) : * ( لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِه الدُّنْيا حَسَنَةٌ ) * ، آن را كه ( 18 ) نيكوى كند ( 19 ) در اين سراى دنيا نيكوى باشد ايشان را ، * ( وَلَدارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ ) * ، و سراى آخرت بهتر باشد ايشان را يعنى در هر دو سراى نيكو كاران را نيك ( 20 ) باشد [ 90 - ر ] جز كه در آخرت بهتر باشد ( 21 ) ايشان را .

--> ( 1 ) . قم كرد . ( 2 ) . قم : ندارد . ( 3 ) . قم شما . ( 4 ) . جميع نسخه بدلها : فرستاد ، قم * ( وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا ) * ، و گفتند : متّقيان را كه خداى شما را چه فرستاد ؟ ( 5 ) . آج ، لب : خود . ( 6 ) . آج ، لب : انزلنا . ( 7 ) . دقصّه / در قصّه ، جميع نسخه‌ها : در قصه . ( 8 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب قرآن . ( 9 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : دفع . ( 10 ) . جميع نسخه بدلها الاوّلين . ( 11 ) . قم : و دوم . ( 12 ) . قم : ما و ذا ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : ماذا . ( 13 ) . آج ، لب : يكى . ( 14 ) . قم و . ( 15 ) . جميع نسخه بدلها : نيكوست . ( 16 ) . جميع نسخه بدلها رها ، آج ، لب حق رها . ( 17 ) . جميع نسخه بدلها گفت . ( 18 ) . قم : آنان كه ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : آنان را كه . ( 19 ) . جميع نسخه بدلها : كنند . ( 20 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : نيكى . ( 21 ) . جميع نسخه بدلها : بود .